โครงการอบรม
หลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางสาขาการพยาบาลเวชปฏิบัติทางตา
Program of Nursing Specialty in Ophthalmic Nurse Practitioner
หลักการและเหตุผล
ในปัจจุบันสถานการณ์บ้านเมืองที่เปลี่ยนแปลงไปทั้งในด้านสังคม เศรษฐกิจ การเมือง และสิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดภัยธรรมชาติ ภัยจากน้ำมือมนุษย์ เช่น เหตุการณ์ความรุนแรงของ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ อุบัติเหตุบนท้องถนน และอุบัติเหตุจากการทำงาน ทำให้มีจำนวนผู้ป่วยที่มีปัญหาทางตาเพิ่มมากขึ้นทุกปี ในขณะที่ในระบบสาธารณสุขมีบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการดูแลรักษาเบื้องต้นทางตาค่อนข้างจำกัด จึงจำเป็นต้องพัฒนาบุคลากรพยาบาลที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง โดยผ่านการฝึกอบรม เช่น พยาบาลเวชปฏิบัติทางจักษุ เพื่อให้การรักษาเบื้องต้น และส่งต่อจักษุแพทย์ในรายที่มีปัญหาซับซ้อน ซึ่งจะช่วยแบ่งเบาภาระการดูแลรักษาโรค ป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ที่จะตามมาเป็นการลดภาระด้านสุขภาพโดยรวมในระดับประเทศอีกทางหนึ่งด้วย
ดวงตาเป็นอวัยวะที่มีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน จึงจำเป็นต้องได้รับการดูแล และการรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่ระยะเริ่มแรก เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและผลที่ไม่พึงประสงค์ที่จะตามมา อันอาจนำไปสู่อันตรายจนถึงมีความพิการทางสายตาและสูญเสียดวงตาในที่สุด นอกจากนี้การวินิจฉัยและรักษาโรคทางตาในปัจจุบัน มีวิทยาการที่ก้าวหน้าล้ำสมัยไปมาก ดังนั้นพยาบาลเวชปฏิบัติที่ให้การดูแลรักษาโรคตาจึงจำเป็นต้องมีองค์ความรู้ที่ทันยุคและมีหลักฐานเชิงประจักษ์รองรับ เพื่อสามารถให้การดูแลรักษาผู้ป่วยได้อย่างมีมาตรฐาน ทำให้ผู้ป่วยปลอดภัยหายจากโรค และมีความพึงพอใจสูงสุด
คณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ และภาควิชาจักษุวิทยาคณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ได้ตระหนักถึงความสำคัญนี้จึงได้จัดหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางสาขาการพยาบาลเวชปฏิบัติทางจักษุเพื่อตอบสนองความต้องการดังกล่าวเพื่อพัฒนาขีดความสามารถของพยาบาล โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานอยู่ในภาคใต้ เพื่อให้มีความสามารถในการตรวจคัดกรองโรคตาที่พบบ่อย เช่น ต้อกระจก ต้อหิน เบาหวานขึ้นจอประสาทตา ให้การดูแลรักษาโรคตาเบื้องต้น ให้คำแนะนำปรึกษาหรือส่งต่อจักษุแพทย์เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสมต่อไป โดยคาดว่าพยาบาลที่ผ่านการฝึกอบรมจะสามารถให้การช่วยเหลือจักษุแพทย์ในด้าน
ต่าง ๆ เป็นอย่างมาก นอกจากนี้ผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมจะสามารถวิเคราะห์และตัดสินใจในการแก้ปัญหาทางคลินิกสำหรับโรคตาที่พบบ่อย โดยเน้นภาวะหรือปัญหาทางตาที่เกิดจากเหตุการณ์ความรุนแรงในภาคใต้ เช่น สะเก็ดระเบิดกระเด็นเข้าตา อุบัติเหตุบนท้องถนนหรือจากการทำงาน เพื่อให้ผู้ป่วยโรคตา ได้รับการรักษาที่เหมาะสม ทันท่วงที ไม่เกิดความพิการ มีคุณภาพชีวิตที่ดีและเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชาติไทยต่อไป
เมื่อเสร็จสิ้นการฝึกอบรมแล้วผู้เข้าอบรมหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางเวชปฏิบัติทางจักษุ มีความรู้ความสามารถดังนี้
- มีความรู้ความสามารถในการประเมินภาวะโรคทางตา
- มีทักษะในการใช้เครื่องมือทางตาที่ทันสมัยให้การดูแลรักษาเบื้องต้น
- ส่งต่อจักษุแพทย์ได้อย่างเหมาะสม
- สามารถให้การพยาบาลแบบองค์รวม โดยคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล เพื่อให้สามารถให้การดูแลอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง จากโรงพยาบาลสู่ชุมชนและบ้าน ตามนโยบายของภาครัฐ
- ให้ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนาระบบงานหรือนวัตกรรมด้านการดูแลผู้ที่มีปัญหาทางตาในขอบเขตของพยาบาลเวชปฏิบัติทางจักษุได้
เมื่อเสร็จสิ้นการฝึกอบรม ผู้เข้าอบรมหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางเวชปฏิบัติทางจักษุมีความรู้ความสามารถดังต่อไปนี้
- ซักประวัติ ตรวจตา ประเมินและวินิจฉัยโรคทางจักษุที่พบบ่อยได้ถูกต้อง
- มีทักษะในการใช้เครื่องมือทางตาที่ทันสมัยเพื่อตรวจโรคทางจักษุได้ถูกต้อง
- ให้การรักษาโรคทางจักษุเบื้องต้น เช่น การให้ยา การผ่าตัดเล็ก การฟื้นฟูสภาพสายตา ตลอดจนการสอนให้คำแนะนำและคำปรึกษาแก่ผู้ป่วยโรคตาและครอบครัว
- ให้การส่งเสริม ดูแลสุขภาพและป้องกันภาวะสายตาพิการให้กับผู้ป่วยทุกระดับตั้งแต่ทารก เด็กเล็ก เด็กโต ผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุ โดยคำนึงถึงองค์รวมและความเป็นปัจเจกบุคคล
- ให้การช่วยเหลือแพทย์ในการตรวจ ทำหัตถการและช่วยผ่าตัดทางจักษุทั่วไปและที่ซับซ้อนหรือจำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย
- ประยุกต์องค์ความรู้จากหลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับโรค การรักษา และการพยาบาลทางตา มาใช้ในการป้องกัน ดูแลรักษาโรคเบื้องต้น และติดตามดูแลอย่างต่อเนื่องแก่ผู้ป่วย/ผู้ที่มีปัญหาทางตาและครอบครัว
- วิเคราะห์บทบาทพยาบาลเวชปฏิบัติทางจักษุ และระบบงานและให้ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนางานหรือนวัตกรรมด้านการดูแลผู้ที่มีปัญหาทางตา
จำนวนหน่วยกิต รวมตลอดหลักสูตร 17 หน่วยกิต มี 6 รายวิชา ดังนี้
- รายวิชาแกน มี 1 รายวิชา 2 หน่วยกิต ได้แก่
นโยบายสุขภาพและการพยาบาล(Health Policy and Nursing) 2 หน่วยกิต 2(2-0-4)
- รายวิชาเฉพาะมี 5 รายวิชา 15 หน่วยกิต ได้แก่
รายวิชาภาคทฤษฎี 4 รายวิชา จำนวน 9 หน่วยกิต ดังรายละเอียดต่อไปนี้
- วิทยาศาสตร์พื้นฐานทางจักษุ
(Basic Science in Ophthalmology)
2 หน่วยกิต 2(2-0-4)
- วิทยาศาสตร์พื้นฐานทางจักษุ
- รายวิชาเฉพาะมี 5 รายวิชา 15 หน่วยกิต ได้แก่
- การประเมินทางจักษุ
(Ophthalmic Assessment)
1 หน่วยกิต 1(1-0-2)
- การประเมินทางจักษุ
- ปัญหาทางตาที่พบบ่อยและหัตถการทางจักษุ
(Common Eye Diseases and Ophthalmic Procedure)
3 หน่วยกิต 3(3-0-6)
- ปัญหาทางตาที่พบบ่อยและหัตถการทางจักษุ
- การพยาบาลผู้ที่มีความผิดปกติทางจักษุ
(Nursing of Clients with Ophthalmic Disorders)
3 หน่วยกิต 3(3-0-6)
- การพยาบาลผู้ที่มีความผิดปกติทางจักษุ
รายวิชาภาคปฏิบัติ 1 รายวิชา จำนวน 6 หน่วยกิต
- การปฏิบัติการพยาบาลทางจักษุ
Clinical Practice of Ophthalmic Nursing)
6 หน่วยกิต 6(0-24-0)
- การปฏิบัติการพยาบาลทางจักษุ
ความประทับใจ ที่ได้เข้าฝึกอบรม
หลักสูตรพยาบาลเฉพาะทางสาขาการพยาบาลเวชปฏิบัติทางตา
ในการจัดฝึกอบรมครั้งนี้ ด้านการเรียนและการฝึก รวมถึงการออกหน่วย มีความเข้มข้น อัดแน่นเนื้อหา สนุก เฮฮา มีความสุข พี่ๆโรงพยาบาลอื่นและรพมอ.มีความเป็นกันเองมากค่ะ อายุห่างกัน แต่ทุกคนเข้ากันได้อย่างลงตัว ให้ความรู้ ความเข้าใจในการใช้เครื่องมือ เรื่องโรค เรื่องการคัดกรอง และหัตถการที่จำเป็นที่ต้องนำกลับไปใช้ ไปทำที่รพ.ต้นสังกัดได้พัฒนาไปในทางที่ดียิ่งขึ้นไป และที่สำคัญได้รู้จักทุกๆคนในมุมกว้าง ได้เป็นภาคีเครือข่ายกันในภายภาคหน้าต่อไปค่ะ ขอขอบคุณทุกฝ่ายที่มีความเกี่ยวข้องในความสำเร็จการศึกษาครั้งนี้ด้วยค่ะ ขอบคุณค่ะ
ดีใจค่ะ ที่ได้มีโอกาสเดินทางมาเรียนเฉพาะทางที่ มอ. -ในส่วนของสถานที่สวย วิวธรรมชาติมาก ผสมกับ มีความทันสมัยของเมืองด้วย เดินทางง่าย สะดวกในการมาเรียน อุปกรณ์ เครื่องมือ เทคโนโลยีทันสมัย -ในส่วนของความพร้อมด้านบุคลากร มีบุคลากรที่มีคุณภาพมากทั้งปริมาณและความหลากหลาย สามารถใช้เป็นแหล่งในการฝึกได้อย่างดี แหล่งฝึกทั้งส่วน ward หรือห้องตรวจ หรือห้องผ่าตัดเจ้าหน้าที่ให้การดูแลนักศึกษาเวชเป็นอย่างดี